تبلیغات
مساجد

مساجد

» مسجد حسن دوم ( جمعه 25 آذر 1390 )
» مساجد در ایران در دوره صفویه ( چهارشنبه 23 آذر 1390 )
» راه کارهای جذب جوانان به مسجد و نماز ( سه شنبه 22 آذر 1390 )
» مسجد بزرگ و تاریخی در ایران ( یکشنبه 13 آذر 1390 )
» نماز و مسجد ( یکشنبه 13 آذر 1390 )
» حرم امام رضا ( یکشنبه 13 آذر 1390 )
» مسجد در فرهنگ اسلامی ( یکشنبه 13 آذر 1390 )
» مسجد استقلال ( یکشنبه 13 آذر 1390 )
» مساجد ( پنجشنبه 10 آذر 1390 )
» آشنایی با مسجد ( پنجشنبه 10 آذر 1390 )
» مسجد الحرام ( پنجشنبه 10 آذر 1390 )
» بزرگترین مساجد دنیا ( پنجشنبه 10 آذر 1390 )
» مسجد دو مناره ( پنجشنبه 10 آذر 1390 )
» جایگاه و اهمیت مساجد در فرهنگ اسلام ( پنجشنبه 10 آذر 1390 )
» آثار حضور در مسجد ( پنجشنبه 10 آذر 1390 )

مسجد دو مناره

نویسنده: مهدی خدایاری پنجشنبه 10 آذر 1390 دسته بندی : مساجد در ایران ,

موقعیت مسجد دو مناره

مسجد دو مناره سقز واقع در محله میان قلعه سقز و در دامنه یگانه تپه تاریخی داخل شهر ؛ یعنی نارین قلعه ، و در واقع در بافت قدیم شهر ، در خیابان امام خمینی و پشت حسینیه سقز ، قرار دارد . این مسجد در محیطی آزاد ساخته شده ، و از هر طرف باز است . از طرف شمال به یك كوچه سه متری محدود به تپه قلعه قدیم نارین قلعه و خیابان امام ، و از طرف جنوب به محوطه باز حوضخانه راه دارد . در جهت غرب به یك گذرگاه چهار متری ، و از طرف شرق نیز به یك كوچه یك متری محدود است . این مسجد در سال 1380 با شماره ثبتی 2600 ، جزء آثار ملی كشور به ثبت رسید.

 

ارزش تاریخی مسجد

بنای مسجد طبق روایات محلی ، به زمان شیخ حسن مولان آباد ، از عرفای حكیم ریاضیدان مشهور عصر افشاریه ، بر می گردد . هنگام عزیمت نادرشاه افشار به بغداد  وی از منطقه سقز عبور كرد و طبق درخواست شیخ حسن مولان آباد برای ساخت مسجدی برای اهالی شهر سقز . نادرشاه دستور ساخت این مسجد را در بافت قدیم شهر سقز داد . در حال حاضر نیز برخی از اهالی منطقه به این مسجد ، مسجد شیخ حسن مولان آباد می گویند .

 



از نشانه ها و دلایل صحت این مدعا ، این است كه در این سفر ،نادرشاه دو عصای مرصع و یك سفره منقوش زیبای چرمی را نیز به شیخ حسن هدیه می دهد . این وسایل در حال حاضر ، در قریه مولان آباد ، كه آرامگاه این عارف عالی رتبه در آن قرار دارد . نگهداری می شود . همچنین ، یك جلد كلام ا مجید خطی در مقبره شیخ حسن است ، و تاریخ آن به اواخر دوره افشاریه دلالت دارد . همچنین با توجه به كاشیكاریهای این مسجد كه بیشتر مربوط به اواخر افشاریه و اوایل زندیه است و خصوصیات آن دوران را دارد می توان به طور قطع مطمئن شد كه بنا مربوط به دوره افشاریه است ، و در دورانهای بعدی مرمت شده و تعمیرات جزئی در آن صورت گرفته شده است


شرح بنای مسجد

مسجد دو مناره سقز ، پلانی تقریبا مربع شكل دارد . در ساخت این مسجد ، از مصالحی مانند : خشت خام ، ملات گل ، سنگهای لاشه ، آجر و چوب استفاده شده است .

ورودی اصلی این مسجد ، در ضلع غربی قرار گرفته است . این در ورودی ، سر در آجری با بافت گره چینی آجر و كاشی زرد رنگ دارد ، كه معرف دوره زندیه است . بعد از در ورودی ، یك دالان ارتباطی برای رسیدن به شبستان مسجد قرار دارد . ابعاد این دالان ارتباطی ، حدود 3 در 5/3 متر است ، كه از همین دالان به وسیله نه پله می توان به پشت بام مسجد رسید. پله های این راه ارتباطی ، بدین صورت ساخته شده اند كه از چوبی جهت لبه پله استفاده نموده ، و برای ساخت پله ها پشت این لبه چوبی را به وسیله سنگهای لاشه ، خشت خام و اندودكاه گل پر كرده اند.

شبستان مسجد دقیقا در ضلع شرقی این دالان قرار دارد ، كه از طرق درگاه جداگانه می توان به آن را ه یافت . ابعاد این شبستان ، حدود 10 در 12 متر است .. سقف این شبستان با ارتفاع 2 متر و 80 سانتیمتر ـ همانند بیشتر مساجد آن محل ـ بر روی چهار ستون چوبی تقریبا مدور با سر ستونهای چوبی مشكل ، تكیه داده است . پشت بام این مسجد تا سال 1364 ،كاهگلی بود ؛ كه در آن سال با همت اهالی محله ، اندود كاهگل برداشته و پشت بام بنا آسفالت شد . قطر ستونهای این بنا در حدود 35 سانتیمتر است . كه بر روی پایه ستونهایی سنگی با همین قطر قرار دارند.


در ضلع جنوبی این شبستان و قبل از هر چیزی ، محراب مسجد جلب توجه می كند . این محراب ، بافت قدیم خود را كه همان طاق هلالی باشد ، حفظ كرده است . البته به دلیل اینكه در سال 1378 همه مسجد گچكاری مجدد شد ، تغییراتی در تزیینات و مشخصه های آن به وجود آمد ؛ به طوری كه امروزه فقط محرابی هلالی مشاهده می شود كه بر بالای آن “ بسم ا.  الرحمن الرحیم ” با گچ ، قالب گیری شده است . در ضلع جنوبی شبستان علاوه بر محراب ، دو راه ارتباطی دیگر كه دقیقا شكل محراب را دارند ، برای راه یافتن به ایوان جلوی مسجد ، تعبیه شده است .

قطر دیوارهای این مسجد ،حدود یك متر و 70 سانتیمتر است ، كه در ضلع جنوبی و داخل محراب ، بوضوح می توان آن را مشاهده كرد . راز استحكام و پایداری بنا از دوره افشاریه تاكنون ، بدون تردید همین ضخامت و ستبری دیوارهای آن است . در ضلع شرقی شبستان ، شش تاقچه با اندازه های متفاوت قرار گرفته است ، كه از ان برای نگهداری مصحفها و وسایل دیگر مربوط به مسجد استفاده می شود .. در این ضلع ، همچنین یك در ارتباطی به اتاق در ضلع شرقی مسجد كه برای انباری از آن استفاده می شود ، تعبیه شده است .

در ضلع شمالی شبستان و در زمانهای قبل ، سكویی وجود داشت كه احتمالا كاربرد آن برای این بود كه بچه هایی كه در نماز یومیه شركت می كردند ، بالای آن نمازشان را به جا می آوردند و می توانستند امام جماعت مسجد را ببینند. این سكو در حال حاضر وجود ندارد . در این ضلع در سال 1379 ، شومینه ای ساختند كه بیشتر جنبه تزیینی دارد . و از آن استفاده چندانی نمی شود در این ضلع شبستان بجز این شومینه ، دیگر هیچ گونه عنصر تزیینی ، همانند تاقچه یا عناصر دیگر ، دیده نمی شود .

در ضلع غربی شبستان ، چهار تاقچه با اندازه های متفاوت ساخته شده اند ، كه همان كاربرد تاقچه های ضلع شرقی را دارند . تاقچه هایی كه از آنها نام برده شد ، به دلیل متاخر بودن گچكاری مسجد ، مشخصه بارزی ندارند كه بتوان آن را بر شمرد . فقط ، تاقچه هایی اند معمولی با شكل تقریبا مستطیلی ، كه البته دیوارهای اضلاع شبستان را از یكنواختی بیش از حد خارج كرده اند .

 

در ضلع غربی مسجد علاوه بر دالان ارتباطی به شبستان اصلی مسجد ، دو اتاق دیگر نیز وجود دارد كه در ادوار پیشین ، محل سكونت طلبه های دینی و محل درس خواندن آنان بود . در حال حاضر ، كاربری این دو اتاق عوض شده ؛ به طوری كه یكی از اتاقها به وضو خانه تبدیل شده ، و اتاق دیگر نیز خالی مانده است . راه ارتباطی به این اتاقها ، از داخل شبستان است . از طریق اتاق اول ، می توان به اتاق دوم راه یافت .

احتمالا ، از ایوان جلویی مسجد ، به عنوان مصلای تابستانی استفاده می شد . به دلیل اینكه این مسجد همانند اغلب خانه های این منطقه بر سطحی شیبدار بنا شده است ، معماران اولیه آن برای اینكه بتوانند مسجد را بر روی سطحی مسطح بنا كنند .مجبور شدند در جلویی مسجد سكویی از سنگهایی لاشه با ارتفاعی در حدود 4 تا 5/4 متر بنا نمایند ، و سپس مسجد را بر روی این سكوی سنگی بنا كنند . ایوان جلوی مسجد ، دقیقا بر روی این سكوی سنگ چین ساخته شده است . ابعاد این ایوان 80/4 در 16 متر می باشد . كه با شبستان اصلی مسجد دارای بامی در یك سطح است . این ایوان در ضلع غربی ، همانند خود مسجد ،در مجزایی دارد . بر بالای این در ورودی ، سر دری با بافت گره چینی آجر و كاشی هست ، كه در آن عبارت : “ علی مدد”  نقش شده است . علاوه بر این در ورودی را می توان از طریق محراب و درهای جانبی آن ؛ یعنی از داخل شبستان مسجد ، به این ایوان راه یافت در ضلع جنوبی این ایوان ، شش ستون چوبی با سر ستونهایی دقیقا مشابه ستون و سر ستونهای داخل شبستان تعبیه شده است . كه بار سنگین سقف ایوان را به دوش می كشند .

كف این ایوان ، تقریبا 50 سانتیمتر از كف شبستان اصلی مسجد پایین تر است . به همین دلیل ، ستونهای آن نیز در حدود نیم متر از ستونهای داخلی شبستان بلندترند . نكته قابل توجه در این ایوان ، این است كه برای پوشاندن سقف آن ، از چوبهای یك پارچه ای به طول تقریبی پنچ متر استفاده شده است . علاوه بر ستونهای چوبی در این قسمت ، نرده چوبی نیز با طرح ساده برای جلوگیری از پرت شدن افراد از ایوان به پایین مسجد ، تعبیه شده است . كل این مجموعه ایوان ، جلوی مسجد نمایی بسیار دیدنی و زیبا بخشیده است . همین بافت جلویی مسجد ، آن را در میان مساجد منطقه كردستان و شاید هم ایران متمایز كرده است .

در ضلع شرقی ایوان ، مقبره یكی از امامان جماعت مسجد ، به نام سید حكیم ، قرار دارد . مردم برای تبرك و زیارت ، هر روزه آنجا می روند.

 






ادامه مطلب ... نظرات :


نظرسنجی

به نظر شما کدام مسجد بزرگترین مسجد دنیاست؟


دیکشنری

خبرنامه





آمار بازدید

ارسال به دوستان

« ارسال برای دوستان »
نام شما :
ایمیل شما :
نام دوست شما:
ایمیل دوست شما:

همراه با قرآن

تصاویر

درباره ما



.CopyRight © 2010 - 2011 masajet Group , All Rights Reserved ©